Serumdan sonra kolda şişlik, morluk ya da ağrı olursa ne yapılmalı?

Serumdan sonra damar yolunun açıldığı yerde hafif morluk, hassasiyet ya da küçük bir şişlik sık görülür ve çoğu zaman kendiliğinden geçer. Kolu sıkan şeyleri çıkarmak, dinlenirken kolu yukarıda tutmak ve bölgeyi ovuşturmamak çoğu durumda yeterlidir. Kızarıklık yayılıyorsa, bölge ısınıyorsa, şişlik ve ağrı artıyorsa ya da ateş çıktıysa bizi arayın veya bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Serum takılan yerde neden morluk olur?

Damar yolu açılırken ince bir iğne deriden ve damar duvarından geçer. Bu sırada damar dışına az miktarda kan sızabilir ve deri altında morluk oluşur. Damar yolu çıkarıldıktan sonra bölgeye yeterince bastırılmaması, kan sulandırıcı ilaç kullanmak, ileri yaş ve ince, kolay zedelenen damarlar morluk olasılığını artırır.

Bu tür morluklar genellikle ağrısızdır ya da hafif hassastır. Rengi önce mor, sonra yeşilimsi ve sarımsı tonlara döner ve zamanla kaybolur. Büyük bir morluğun tamamen geçmesi iki haftayı bulabilir.

Serum sonrası kolda şişlik neden olur?

Kolda şişliğin iki sık nedeni vardır. Birincisi, uygulama sırasında serumun bir kısmının damar dışına, deri altına sızmasıdır. Bu durumda damar yolunun çevresi şişer; deri gergin, soluk ve serin görünür ve serumun akışı yavaşlar. İkincisi, damar yolunun çıkarıldığı yerde deri altında kan birikmesidir. Bu şişlik çoğunlukla morlukla birlikte görülür.

Damar dışına sızma fark edildiğinde serum durdurulur, damar yolu çıkarılır ve gerekirse başka bir damardan devam edilir. Sızan sıvı serum fizyolojik ya da elektrolit serumu gibi bir serumsa vücut bu sıvıyı zamanla emer ve şişlik azalır.

Damar yolu yeri ağrısı neden olur?

Damar yolunun açıldığı yerde bir iki gün hafif hassasiyet olması beklenebilir. Ağrı damar boyunca yayılıyorsa, damarın üzerindeki deri kızarıp ısınıyorsa ve damar ip gibi sert ele geliyorsa bu, damar iltihabına (flebit) işaret edebilir. Belirtiler saatler içinde ya da birkaç gün sonra ortaya çıkabilir.

NHS, damara kanül takılmasını yüzeysel damar iltihabının bilinen nedenleri arasında sayar. Aynı kaynağa göre bu tablo çoğu zaman ciddi değildir ve bir iki hafta içinde kendiliğinden düzelir. Önerilen bakım; kolu kullanmaya devam etmek, dinlenirken kolu yukarı kaldırmak ve bölgeye ılık, nemli bir bez uygulamaktır. Ağrı kesici kullanmak isterseniz size uygun olanı eczacınıza danışın.

Kolda şişlik ve morluk olursa evde ne yapılmalı?

Çoğu morluk ve hafif şişlik evde basit önlemlerle geçer:

• Saat, bileklik, yüzük ya da dar kollu giysi gibi kolu sıkan şeyleri çıkarın.
• Dinlenirken kolunuzu bir yastığın üzerine, kalp seviyesinin biraz üzerine kaldırın.
• Bölgeyi ovuşturmayın ve masaj yapmayın.
• İlk gün o kolla ağır yük taşımayın; kolunuzu günlük işlerde kullanmaya devam edebilirsiniz.
• Damar yolunun çıkarıldığı yerdeki küçük bandı temiz ve kuru tutun.

Sıcak ya da soğuk uygulamada dikkatli olun. Yeni oluşan bir morluk ve şişlikte, ilk saatlerde ince bir beze sarılmış soğuk uygulama rahatlatabilir. Buzu doğrudan cilde koymayın ve uygulamayı kısa tutun. Damar boyunca ağrı ve hassasiyet varsa ılık, nemli bir bez daha uygun olabilir. Hangisini uygulayacağınızdan emin değilseniz bizi arayın. Morluk için krem kullanmak isterseniz eczacınıza danışın.

Hangi belirtilerde bizi aramalı ya da bir sağlık kuruluşuna başvurmalısınız?

Şu durumlardan biri varsa bizi 0539 789 06 78 numarasından arayın ya da bir sağlık kuruluşuna başvurun:

• Kızarıklığın büyümesi ya da damar boyunca yayılması
• Bölgenin ısınması, şişlik ve ağrının günler geçtikçe artması
• Damar yolu yerinden iltihaplı akıntı gelmesi
• Ateş ya da titreme
• Elde ya da parmaklarda uyuşma, karıncalanma, soğukluk veya renk değişikliği
• Kolun tamamında ani ve belirgin şişlik ya da zonklayan, kramp gibi ağrı

Uygulama sırasında ya da sonrasında kaşıntılı döküntü, yüzde ya da dudaklarda şişlik veya nefes almada zorlanma olursa bu bir alerjik tepki olabilir. Bu durumda beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Bu riskleri nasıl azaltıyoruz?

Damar yolu uygulamasındaki sorunların bir kısmı önlenebilir. Uygulamalarımızda şunlara dikkat ediyoruz:

• Telefonda ve ziyarette kullanılan ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları, alerjileri ve bilinen hastalıkları soruyoruz.
• Uygun bir damar seçip deriyi temizledikten sonra damar yolunu steril, tek kullanımlık malzemeyle açıyoruz.
• Damar yolunu yerinden oynamayacak şekilde sabitliyoruz.
• Serum bitene kadar akışı ve damar yolunun çevresini takip ediyoruz.
• Damar yolunu çıkardıktan sonra bölgeye bir süre bastırıyor, sonrasında nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Kullanılan damar yolu ve serum setleri uygulama bitince ekibimiz tarafından toplanır. Sağlık Bakanlığı hastanelerinin bilgilendirmeleri de bilinçsiz serum kullanımına karşı uyarır. Damar yolu bölgesinde enfeksiyon ve damar iltihabı, değerlendirme yapılmadan takılan serumun olası sorunları arasındadır.

Ankara’da evde serum ve sonrasında destek

Ankara Evde Sağlık Hizmetleri olarak Ankara’nın 25 ilçesinde evde ve iş yerinde serum uyguluyoruz. Hattımız 7 gün 24 saat açıktır. Uygulamadan sonra kolunuzda şişlik, morluk ya da ağrı fark ederseniz günün hangi saati olursa olsun 0539 789 06 78 numarasından arayabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Bölgenin kontrol edilmesi ya da pansuman gerekirse evde hemşirelik hizmetimizle ziyaret planlayabiliriz.